على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
708
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بر زمين نشيند نتواند برخاست . و آن را باد خورك نيز گويند . و ترش پالا . پالوايه ( p lv ye ) ا . پ . پرستوك . پالود ( p lud ) ص . پ . صاف شده و پالوده شده . پالود ( p lud ) ا . پ . جامهاى از پوست بره كه پالودى نيز گويند . پالودگى ( p ludagi ) ا . پ . صاف شدگى . و خالى بودن از غل و غش . پالودن ( p ludan ) ف م . پ . صاف كردن . و پاك ساختن . و نجات دادن . و بزرگ گردانيدن . و ف ل . صاف و روشن شدن . و صاف گرديدن از كدورتها . و خلاص شدن . و افزون و زياد گشتن . و بزرگ شدن . پالوده ( p lude ) ا . پ . چيزى است خوراكى كه از نشاسته ترتيب مىدهند باينكه نشاستهء پخته را از ترش پالا مىپالايند و با شربت قند و يك عرق معطرى مانند عرق بيدمشك مخلوط كرده مىخورند . و كفهء ترازو . پالوده ( p lude ) ص . پ . پاك و صاف كرده شدهء از غش . و پالودهء رواق ربيعى : باران بهارى . پالودهپز ( p lude - paz ) و پالوده فروش ( p lude - farovc ) ا . پ . كسى كه پالوده مىسازد و مىفروشد . پالودهمغز ( p lude - maqz ) ص . پ . آنكه ضمير وى بىغلوغش باشد . پالودى ( p ludi ) ا . پ . يك قسم لباسى از پوست بره . پالوزه ( p luze ) ا . پ . برآمدگيهاى سخت بر روى پوست آدمى كه ژخ و ثؤ اول نيز گويند . پالوس ( p lovs ) ا . پ . مر . پالوش . پالوسه ( p luse ) ا . پ . بيمارى . و غم و اندوه و درد و رنج . پالوش ( p lovc ) ا . پ . كافور مغشوش . پالونه ( p lune ) ا . پ . ترشپالا . پالوينه ( p lvine ) ا خ . پ . نام جائى . پالهنگ ( p lhang ) ا . پ . پالاهنگ و لگام و عنان و افسار و زمام . و طناب . و دار . و چوب دو شاخهاى كه بر گردن گناهكاران و ستور مىبندند . و كمندى كه بدان چيزى را مىگيرند . پاليال ( p li l ) م ف . پ . هميشه و جاويد و دائمى . پاليدن ( p lidan ) ف م . پ . ديدن . و جستجو كردن و تفحص نمودن . و صاف كردن . و تربيت كردن . پاليده ( p lide ) ص . پ . صاف شده و صاف كرده . و خلاصه . و افزوده . و جستجو كرده و تفحص نموده . پاليز ( p leyz ) ا . پ . باغ و بوستان . و كشتزار و خصوصا خربزهزار و خيارزار و هندوانهزار . پاليزبان ( p leyz - b n ) و پاليزوان ( p leyz - v n ) ا . پ . نگهبان باغ و بوستان و پاليز . و صوتى از موسيقى . پاليك ( p lik ) ا . پ . پاتابه و پاپيچ . و لفافه . و كفش و پاىافزار چرمين . پام ( p m ) ا . پ . وام و قرض . و شبيه و نظير و مانند . و رنگ و لون . پامال ( p - m l ) ا . و م ف . پ . غارت و تاراج . و تباهى و انهدام . و اضمحلال . و پاسپرد و زيرپاى ماليده شده و زيرپاى رفته . و مضمحل شده . و پامال كردن ف م . : ويران كردن و خراب نمودن . پامرد ( p - mard ) ص . پ . دستگير و شفيع . و توانا و باقدرت . پامردى ( p - mardi ) ا . پ . دستگيرى و شفاعت . و قوت . پامزد ( p - mozd ) ا . پ . مزدى كه از زحمت پا بدست آيد . و اجرت قاصد . پامس ( p mas ) ص . پ . پايبند يعنى كسى كه در جائى بسبب امرى و كارى گرفتار شود بطورى كه نتواند بجاى ديگر رود و در آنجاى هم نخواهد زيست كند . پامير ( p mir ) ا خ . پ . قسمت كوهستانى آسياى مركزى و هامون آن و ارتفاع متوسط اين قسمت 000 ، 5 متر است . پان ( p n ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - برگ تال كه مردم هند با آهك و فوفل خورند تا لبها را سرخ گرداند . مر . تال . پانجاه ( p nj h ) ص . پ . مر . پنجاه . پانزده ( p nzdah ) و ( p nzadah ) ص . پ . عدد ده بعلاوهء پنج . پانزدهم ( p nzdahom ) ص . پ . عددى كه در مرتبهء پنج و ده واقع شود . پانزهر ( p nzahr ) ا . پ . سنگ پازهر . و ترياق . پانسند ( p nasand ) ص . پ . پرسيده و احوال گرفته . پانمشك ( p n - mock ) ا . پ . درخت تربانتين . پانصد ( p n - sad ) ص . ع . عددى كه مركب از پنج مرتبه صد باشد . پانه ( p ne ) ا . پ . چوبك تنكى كه در زير در خانه نهند تا در بسته گشوده نگردد و درودگران در شكاف چوبى كه مىشكافند فروبرند و كفشدوزان در فاصلهء كفش و قالب گذارند . پانهاده ( p - neh de ) ص . پ . ظاهر شده . و موجود شده . و روى پا قرار داده شده . پانى ( p ni ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - آب . پانىپت ( p nipat ) ا خ . پ . شهرى نزديك دهلى هندوستان . پانيد ( p nid ) و پانيذ ( p niz ) ا . پ .